Kedilerde Burun Tıkanıklığı ve Akıntısı: Nedenleri ve Çözümleri

Kedilerde burun tıkanıklığı, birçok farklı nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir ve bu durum, kedilerin rahat nefes almasını zorlaştırabilir. Burun tıkanıklığına akıntı da eşlik edebilir. Viral enfeksiyonlar ve çevresel tahriş ediciler, bu belirtilere yol açabilen nedenler arasındadır. 

Önemli: Ağzı açık nefes alma veya belirgin solunum güçlüğü varsa vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır. 

Bu yazımızda kedilerde burun tıkanıklığının ve akıntısının nedenlerini, belirtilerini ve nasıl tedavi edilebileceğini ele alacağız.

Uyarı: Kedinizin burnunu açmak için insanlara yönelik burun spreyleri veya mentollü ürünler kullanmayın. Burun içine damla ya da sıvı uygulanması, veteriner hekimin önerdiği ürün ve yöntemle sınırlandırılmalıdır.

Kedilerde Burun Tıkanıklığı ve Akıntısı Neden Olur?

Kedilerde burun tıkanıklığı ve akıntısı; alerjiler, enfeksiyonlar, polipler ve yabancı cisimler gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. Üst solunum yolu enfeksiyonları, sık görülen nedenlerdendir ve genellikle viral kaynaklıdır. Viral enfeksiyonların ardından ikincil bakteriyel enfeksiyonlar da gelişebilir. 

Burun boşluğunu kaplayan mukozanın iltihaplanmasına rinit, sinüslerin iç yüzeyini kaplayan dokunun iltihaplanmasına sinüzit denir. Bu iki durum birlikte görülebilir ve burun tıkanıklığına, akıntıya ve hapşırmaya yol açabilir.

Kedilerde Alerji ve Tahriş Kaynaklı Burun Tıkanıklığı ve Akıntısı

Alerjik reaksiyonlar, kedilerde burun tıkanıklığının olası nedenleri arasındadır. Kediler; polen, ev tozu akarları ve küf gibi çeşitli alerjenlere maruz kalabilir. Kedilerde alerji oluştuğunda hapşırma, burun akıntısı ve tıkanıklık gibi belirtiler görülebilir.  

Sigara dumanı, yoğun kokulu temizlik ürünleri ve oda kokuları da burun dokusunda tahrişe yol açabilir. Alerjiye bağlı burun tıkanıklığı durumlarında, kedinin bulunduğu ortamın temizliği çok önemlidir. Şüphelenilen alerjen veya tahriş edici maddeyle teması azaltmak, belirtilerin kontrolüne yardımcı olabilir.

Kedilerde Solunum Yolu Enfeksiyonlarına Bağlı Burun Tıkanıklığı ve Akıntısı

Kedilerde solunum yolu enfeksiyonları, burun tıkanıklığının en sık karşılaşılan nedenlerinden biridir. Üst solunum yolu enfeksiyonları genellikle virüs kaynaklıdır ve kedi herpesvirüsü tip 1 (FHV-1) ile kedi kalisivirüsü (FCV) en yaygın etkenlerdir. Virüslere bağlı gelişen hastalıkların sonucunda kedinin burnunda mukus birikmesi ve tıkanıklık oluşabilir. 

Bazı kedilerde geçirilen enfeksiyon, burun mukozasında kalıcı değişikliklere yol açabilir. Buna bağlı kronik iltihaplanma nedeniyle burun akıntısı ve tıkanıklık uzun süre devam edebilir veya dönemsel olarak tekrarlayabilir.

Kedilerde Fungal Enfeksiyonlara Bağlı Burun Tıkanıklığı ve Akıntısı

Kedi kriptokokkozu gibi mantar enfeksiyonları da burun tıkanıklığına ve kronik burun akıntısına sebep olabilir. Bu tür enfeksiyonlar genellikle kedinin çevresinden soluduğu mantar sporlarıyla bulaşır. 

Burun ve sinüslerde mantar kaynaklı iltihaplanmaya Cryptococcus türlerinin yanı sıra, kedilerde daha nadir görülen Aspergillus ve Penicillium türleri de neden olabilir. 

Mantar enfeksiyonlarında burun akıntısı bazen kanlı olabilir. Özellikle kriptokokkozda burun köprüsünde şişlik veya kitle benzeri bir oluşum görülebilir. Burun köprüsünde yeni gelişen şişlik veya şekil değişikliği fark edilirse veteriner hekime başvurulmalıdır.

Mantar enfeksiyonundan şüphelenildiğinde burun akıntısından veya etkilenen dokudan alınan örnekler mikroskop altında incelenebilir. Kriptokokkoz şüphesinde, mantara ait antijenleri araştıran testlerden de yararlanılabilir. Bu incelemeler, enfeksiyona neden olan etkenin belirlenmesine yardımcı olur. 

Kedilerde Burun Tıkanıklığına ve Akıntısına Sebep Olan Diğer Nedenler

Kedilerde burun tıkanıklığının ve akıntısının diğer nedenleri arasında nazal polipler, yabancı cisimler ve tümörler yer alır. Nazal polipler, özellikle genç kedilerde daha sık görülür. Bu iyi huylu oluşumlar, solunum yollarını tıkayarak nefes almayı zorlaştırabilir.

Yabancı cisimler de kedilerin burnuna sıkışarak tıkanıklığa yol açabilir. Çim parçaları ve bitki tohumları, burun içine kaçabilen yabancı cisimlere örnektir. Tümörler nadir olsa da burun tıkanıklığına sebep olabilir. Burun tümörleri, özellikle ileri yaştaki kedilerde değerlendirilmesi gereken olasılıklar arasındadır. 

Burna alınan bir darbenin ardından kanlı akıntı görülebilir. Düşme, çarpma veya kavga gibi bir olayın ardından başlayan burun şikâyetlerinde, yaşananların veteriner hekime bildirilmesi önemlidir. 

Bazı diş hastalıkları da burun akıntısına neden olabilir. İleri diş hastalıklarında ağız ve burun boşluğu arasında anormal bir açıklık oluşabilir. Oronazal fistül adı verilen bu durum, hapşırma ve tek taraflı burun akıntısıyla kendini gösterebilir.

Kedilerde Burun Tıkanıklığı ve Akıntısına Hangi Belirtiler Eşlik Eder?

Kedilerde burun tıkanıklığı ve akıntısı, altta yatan nedene göre farklı belirtilerle birlikte görülebilir:

• Nefes Alma Zorluğu: Kediniz daha hızlı ve zor nefes alabilir, bazen ağızdan nefes almaya çalışabilir. Solunum güçlüğü veya ağız açık nefes alma durumunda acil veteriner hekim değerlendirmesi gerekir.
• Hapşırma: Sık veya tekrarlayan hapşırma görülebilir.
• Sesli Nefes Alma: Tıkalı burun yüzünden kediniz nefes alırken horlama veya burundan gelen hırıltı benzeri sesler çıkarabilir.
• Göz Akıntısı: Burun şikâyetlerine gözlerde sulanma, akıntı veya kızarıklık eşlik edebilir.
• Öksürük: Burun akıntısıyla birlikte öksürük de görülebilir. Bu belirtinin veteriner hekime bildirilmesi, solunum yollarının değerlendirilmesine yardımcı olur.
• Ateş: Özellikle enfeksiyonlara bağlı durumlarda kedilerde ateş görülebilir. 
• İştahsızlık: Burun tıkanıklığı koku almayı güçleştirdiği için kediniz mamaya daha az ilgi gösterebilir. Kedilerde iştahsızlığın birçok farklı nedeni olabildiğinden bu semptom dikkat gerektirir. Detaylı bilgi için Kedim Yemek Yemiyor ve Halsiz Ne Yapmalıyım? içeriğimizi okuyabilirsiniz.
• Yorgunluk ve Hâlsizlik: Kediniz normalden daha durgun görünebilir ve günlük aktivitelerine ilgisi azalabilir.
• Kilo Kaybı: Uzun süren burun şikâyetlerine kilo kaybı da eşlik edebilir. İştah ve vücut ağırlığındaki değişikliklerin veteriner hekime aktarılması önemlidir.

Kedilerde Burun Akıntısının Türleri Nelerdir?

Kedilerde burun akıntısı tek taraflı ya da çift taraflı olabilir. Akıntının miktarı, kıvamı ve rengi de altta yatan nedene göre değişebilir. Akıntının hangi burun deliğinden geldiğini, sürekli mi yoksa aralıklı mı olduğunu gözlemlemek, veteriner hekime aktarılabilecek önemli bilgiler arasındadır. 

Kedilerde şeffaf burun akıntısı

Şeffaf burun akıntısı genellikle ince ve su gibi bir görünümdedir. Viral enfeksiyonların başlangıcında, alerji veya tahrişe bağlı durumlarda görülebilir. Değerlendirmede akıntının ne kadar süredir devam ettiği ve kedinin genel durumu dikkate alınır. 

Kedilerde sarı veya yeşil burun akıntısı

Sarı veya yeşil burun akıntısı, şeffaf akıntıya göre daha yoğun ve mukuslu olabilir. Burun dokusundaki iltihaplanmaya ikincil bakteriyel enfeksiyonların eşlik ettiği durumlarda bu görünümle karşılaşılabilir. Akıntının renginden hareketle evde antibiyotik başlanmamalıdır. Antibiyotik gerekip gerekmediği, muayene bulguları ve gerektiğinde yapılan incelemeler doğrultusunda belirlenir.

Kedilerde kanlı burun akıntısı

Burun salgısına karışan taze kan, akıntının pembe veya kırmızı görünmesine neden olabilir. Daha eski kan ise kahverengimsi bir görünüm oluşturabilir. Kanlı akıntının farklı nedenleri bulunduğundan, nedenin belirlenmesi için gecikmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.

Kedilerde Burun Tıkanıklığı ve Akıntısında Ne Zaman Veteriner Hekime Başvurulmalı?

Kediniz ağız açık nefes alıyorsa, soluk alıp verirken belirgin biçimde zorlanıyorsa veya diş etlerinde morarma görülüyorsa acil veteriner hekim müdahalesi gerekir. Çökme ya da bayılma da acil başvuru nedenidir. Bu durumlarda evde buhar veya burun temizliği uygulamak için beklenmemelidir. 

Burun şikâyetlerine belirgin iştahsızlık, su tüketiminde azalma, ateş veya hâlsizlik eşlik ediyorsa aynı gün veteriner hekimle görüşülmelidir. Yüksek ateş ve aşırı hâlsizlik durumunda acil değerlendirme gerekir. Yavru kediler daha hızlı kötüleşebileceği için değerlendirme ertelenmemelidir. 

Genel durumu iyi görünse bile, kedinizde aşağıdaki değişiklikler varsa muayene planlanmalıdır:

• Akıntının veya tıkanıklığın sürekli olması ya da geçip tekrar başlaması.
• Şikâyetlerin özellikle tek burun deliğinde devam etmesi.
• Burun veya yüz çevresinde şişlik gelişmesi.
• Nefes alırken çıkan seslerin giderek artması.

Bu değişikliklerde belirtilerin kendiliğinden geçmesini beklemek yerine veteriner hekimle gecikmeden iletişime geçilmelidir.

Kedilerde Burun Tıkanıklığı ve Akıntısı Tedavisi

Kedilerde burun tıkanıklığı ve akıntısının tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır. Muayene bulgularına göre kan testleri, burundan alınan örneklerin incelenmesi veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri gerekebilir. Bazı durumlarda burun boşluğunun kamera yardımıyla incelendiği rinoskopiden ve biyopsiden yararlanılır. 

Veteriner hekim, belirlenen nedene göre antibiyotik, antiviral, antifungal veya gerekli görülen diğer ilaçları tedavi planına ekleyebilir:

• Antibiyotikler, bakteriyel enfeksiyon bulunduğunda veya bundan şüphelenildiğinde kullanılabilir. Virüslere karşı etkili değildir.
• Bazı herpesvirüs enfeksiyonlarında antiviral tedavi değerlendirilebilir.
• Mantar enfeksiyonlarında etkene uygun antifungal ilaçlar kullanılır.
• Alerji veya iltihaplanmaya yönelik ilaçlar, veteriner hekimin değerlendirmesiyle tedaviye eklenebilir. 

Diş hastalığına bağlı burun şikâyetlerinde ise ilgili diş sorununun tedavi edilmesi gerekir. Tümörlerde tedavi seçimi, tümörün türüne ve yaygınlığına göre değişir. 

Kronik burun sorunlarında belirtiler tedaviye rağmen tekrarlayabilir. Bu durumlarda tedavinin amacı, şikâyetleri hafifletmek ve kedinin yaşam kalitesini korumaktır. Düzenli kontrollerle tedaviye verilen yanıt izlenir. Veteriner hekim önerisiyle evde uygulanabilecek destekleyici yöntemler de vardır.

Buhar ve Nemlendirici Cihaz Kullanımı

Buhar ve nemlendirici cihazlar, kedinizin burun tıkanıklığını hafifletmeye yardımcı olabilir. Nemli hava, burundaki mukusun yumuşamasını ve daha kolay uzaklaşmasını destekleyebilir. Kedinizin bulunduğu ortamı nemlendirmek için nemlendirici cihazlar kullanmak, özellikle kuru havalarda solunum yollarını nemli tutarak tıkanıklığı azaltabilir. 

Veteriner hekiminiz uygun görürse kedinizle kısa süreliğine duşun nemlendirdiği bir banyoda bulunabilirsiniz. Kediniz sıcak suyla veya doğrudan sıcak buharla temas etmemelidir. Kediniz huzursuz olursa uygulamayı bırakın. Buhar ve nemlendirici cihazların kullanımında aşırıya kaçmamaya dikkat edilmeli ve ortamın çok nemli olmaması sağlanmalıdır.

Burun Temizleme

Kedinizin burun çevresini nazikçe temizlemek, biriken akıntı ve kabukların uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Burun çevresindeki mukusu temizlemek için ılık suyla nemlendirilmiş bir bez kullanabilirsiniz. Kurumuş kabukları çekip koparmadan, nemli bezle yumuşatarak temizlemelisiniz.

Kediniz bu işlemden hoşlanmıyorsa, temizliğe ara vererek sakinleşmesini beklemek en doğrusudur. Kedilerin hassas burun yapısına zarar vermemek için burun deliklerine bez, pamuklu çubuk veya başka bir cisim sokmamalısınız.

Serum fizyolojik damlalar da veteriner hekiminiz tarafından önerildiği takdirde kullanılabilir.

Beslenme ve Dinlenme Desteği

Kedinizin alışık olduğu yaş mamayı hafifçe ılıtarak sunmak, mamanın kokusunu belirginleştirerek yemeye ilgisini artırabilir. Mama sıcak olmamalıdır. Bu süreçte ne kadar yediğini ve su tüketimini takip edin. Belirgin azalma varsa veteriner hekiminize bildirin.

Kedinizin dinlenebilmesi için sessiz ve rahat bir alan hazırlanabilir. Mama ve su kaplarının kolay ulaşabileceği bir yerde bulunması, günlük ihtiyaçlarını karşılamasını kolaylaştırır. Yeterli beslenemeyen veya sıvı kaybeden kedilerde, veteriner hekim tarafından ek beslenme ve sıvı desteği planlanabilir.

Çok Kedili Evlerde Bulaşma Riski Nasıl Azaltılır?

Burun akıntısına neden olan bazı solunum yolu enfeksiyonları kediler arasında bulaşabilir. Hasta kediyle doğrudan temas, hapşırıkla yayılan damlacıklar ve ortak kullanılan mama-su kapları bulaşmada rol oynayabilir. 

Evde birden fazla kedi varsa, burun akıntısının nedeni belirlenene kadar belirtileri olan kedinin diğer kedilerden ayrı bir alanda tutulması önerilir. Bu süreçte mama ve su kapları da ayrı kullanılmalıdır. Ayrı tutulma süresi, saptanan etkene ve veteriner hekimin değerlendirmesine göre belirlenmelidir.

Kedilerde Burun Tıkanıklığı ve Akıntısı Riskini Azaltma Yöntemleri

Kedinizin yaşadığı ortamı temiz tutmak, toz ve alerjenleri azaltmak, burun şikâyetlerine yol açabilen çevresel etkenlere maruziyeti sınırlayabilir. Evde kullanılan temizlik ürünlerinin yoğun kokularına kedinizin maruz kalmamasına ve temizlik sonrasında ortamın havalandırılmasına dikkat edebilirsiniz. 

Aşıların veteriner hekimin belirlediği takvime göre uygulanması, herpesvirüs ve kalisivirüs gibi etkenlere bağlı hastalıkların şiddetini azaltmaya yardımcı olur. Aşı planı; kedinizin yaşı, sağlık durumu ve diğer kedilerle temas olasılığı dikkate alınarak oluşturulur. 

Herpesvirüs taşıyan kedilerde stres, belirtilerin yeniden ortaya çıkmasını tetikleyebilir. Günlük yaşamda stres kaynaklarının azaltılması, tekrarlayan şikâyetlerin yönetiminde önemli bir rol üstlenir.

Sık Sorulan Sorular

Kedinin burun tıkanıklığına ne iyi gelir?

Burun tıkanıklığının nedenine uygun tedavi ve veteriner hekimin önerdiği destekleyici bakım yardımcı olabilir. Burun çevresindeki akıntının temizlenmesi ve ortamın uygun şekilde nemlendirilmesi, kedinin rahatlamasını destekleyebilir. 

Nefes almakta zorlanan kediye ne yapmalı?

Kediniz nefes almakta zorlanıyorsa, vakit kaybetmeden bir veteriner hekime başvurmalısınız. Özellikle ağız açık nefes alma veya diş etlerinde morarma varsa evde bakım uygulamalarıyla zaman kaybedilmemelidir. 

Kedim hapşırıyor, burnu akıyor. Ne yapmalıyım?

Sürekli hapşırma ve burun akıntısının en sık nedenleri arasında üst solunum yolu enfeksiyonları bulunur. Tahriş edici maddeler, yabancı cisimler ve daha seyrek olarak alerjik rinit gibi başka nedenler de değerlendirilmelidir.Akıntının başlangıç zamanını, hangi burun deliğinden geldiğini ve iştahtaki değişiklikleri veteriner hekime aktarabilirsiniz. 

Kedinin burun içi nasıl temizlenir?

Evde temizlik, burun çevresinde biriken akıntı ve kabukların ılık suyla nemlendirilmiş bir bezle silinmesiyle sınırlı tutulmalıdır. Burun deliklerine pamuklu çubuk sokulmamalıdır. Burun içine uygulanacak damla veya yıkama işlemini veteriner hekim belirlemelidir. 

Kedimin burnu akıyor ama keyfi yerinde, yine de muayene gerekir mi?

Evet, genel durumu iyi görünse de yeni başlayan burun akıntısının nedenini belirlemek için muayene planlanması önerilir. Bazı kediler hafif burun şikâyetleri yaşarken normal davranmaya ve yemek yemeye devam edebilir. 

Kedilerde burun akıntısı kaç günde geçer?

İyileşme süresi akıntının nedenine ve tedaviye verilen yanıta göre değişir. Bazı enfeksiyonlarda tedaviyle birkaç gün içinde düzelme başlayabilirken mantar enfeksiyonları daha uzun tedavi gerektirebilir. Kronik burun sorunlarında belirtiler periyodik olarak tekrarlayabilir. 

Kaynaklar: 

https://www.catspecialists.com.au/ongoing-nasal-congestion-cats/

https://windermerevetservices.com/blog/congestion-in-cats/

https://todaysveterinarypractice.com/respiratory-medicine/feline-rhinitis-upper-respiratory-disease/

https://www.merckvetmanual.com/cat-owners/lung-and-airway-disorders-of-cats/rhinitis-and-sinusitis-in-cats

https://vcahospitals.com/know-your-pet/chronic-upper-respiratory-tract-disease

https://trudellanimalhealth.com/blogs/blog/feline-rhinitis-causes-symptoms-and-treatments?srsltid=AYCX9vKrbWBXKXqibGYe2e2PlQ9wVk6Flbk35BGjCaFPtSmlSw4Dj99w

https://icatcare.org/articles/chronic-upper-respiratory-tract-disease

https://www.petmd.com/cat/symptom/runny-nose-cats

https://www.petmd.com/cat/conditions/respiratory/sinus-infections-cats