Evde Kedi Besleyenlerin Mutlaka Bilmesi Gereken Mama İçeriği Terimleri

Sizi yeniden görebilmek için evde dört gözle yolunuzu gözleyen ve verdiğiniz mamaların haricinde sevginizle de beslenen en az bir kedi ebeveyniyseniz, bu yazımız size. Asla büyümeyecek bir çocuğunuz varmış gibi düşündüğünüze eminiz. Onların daha sağlıklı yaşayabilmeleri için bilmeniz gereken mama içeriği terimlerini sizin için bir araya getirdik. 

Kedi Maması İçeriğini Anlamak Neden Önemlidir?

Kedilerin beslenme ihtiyaçları, doğal yaşam koşullarındaki alışkanlıkları ve alması gereken besin değerlerine uygun şekilde karşılanmalıdır. Bu nedenle bir kedi ebeveyni olarak her şeyden önce “mama içeriği nasıl okunur” diye düşünüp, bilinçlenmemiz gerekir. İçerikte belirtilen kedi maması terimleri hakkında bilgi sahibi olmalı ve mama seçimlerinizi buna göre yapmalısınız. Bu konuyu aydınlatmak için hazırladığımız kedi maması içerik rehberi yazımızda, dikkat etmeniz gereken noktalara gelin birlikte bakalım. 

İçerik Listesinde En Sık Karşılaşılan Terimler

Kedi maması içerik etiketlerinde en sık karşımıza çıkan terimler hakkında ne kadar bilgi sahibiyseniz, kediniz için o denli doğru seçimler yapacaksınız demektir. Bu sayede kedinizin beslenme ihtiyaçlarını karşılayacak içeriklere hakim olacak ve kalitesiz mamaları kolaylıkla tespit edebileceksiniz. Peki neymiş bu terimler, şimdi birlikte detaylarına iniyoruz.

Et ve Hayvansal Türevler

İlk olarak içerik listesinin başında yer alması gereken protein kaynakları açık ve net şekilde belirtilmiş mi diye bakmak önemli. Mamanın protein dengesini hayvansal proteinden alması, kedinizin genel sağlığını ve sindirim sistemini doğrudan etkileyeceği anlamına gelir. Mamanın içeriğinde tavuk, hindi, somon gibi protein kaynaklarının açıkça belirtildiğinden emin olmanızı öneririz. 

Eğer mamanın içerik listesinde et ve hayvansal türevler nedir diye net bir ifade yoksa, mamanın kalitesi hakkında bir kez daha düşünmenizi öneririz. Bu kullanım içerikte kas eti, sakatat ya da kemik, bağ dokusu gibi hayvansal yan ürünlerin yer aldığını bize söyler. 

İçerikte böyle bir ifade yer alıyorsa;

• Hangi hayvandan ve hangi kısmından elde edildiği bilinmez.
• Farklı partilerde içerikte değişiklikler görülebilir.
• Protein kalitesinde dalgalanmalar yaşanabilir.
• Alerjik reaksiyonlar görülebilir.

Tavuk Unu / Balık Unu

İçerik listesinin başında yer alması gereken ve açıkça belirtilen hayvansal protein kaynakları, özel koşullarda un haline getirilerek mamanın formülasyonuna eklenebilir. “Tavuk unu kedi maması içinde neden var?” ya da “Balık unu nedir?” gibi sorular aklınızı karıştırıyor olabilir. Teknik bir terim olarak karşımıza çıkan “un” ifadesindeki olası yanlış anlaşılmaların önüne geçmek için biraz detaylara iniyoruz.

Tavuk unu ya da balık unu, hayvansal kaynağın kurutulup öğütülmesiyle elde edilir. Bu teknik işlem, etin içeriğindeki suyu kurutması sayesinde protein yoğunlunu artıracaktır. Bu da taze ete oranla daha konsantre protein içermesini sağlar.

İşlenmiş Hayvansal Protein

İşlenmiş hayvansal protein terimi ise daha teknik bir anlam taşır. Bu işlem hayvansal dokuların ısıl işlemden geçmesiyle elde edildiğini bize ifade eder. Üretimdeki kaliteye göre sindirilebilirlik oranında değişkenlik görülse de bu tarz içeriğe sahip mamalar protein oranı açısından oldukça zengindir. Mamanın kalitesini doğru anlayabilmek için proteinin hangi hayvandan elde eldiği, hangi dokuların kullanıldığı ve üretim standardı açıkça belirtilmiş olduğuna dikkat etmelisiniz.

Analitik Bileşenler Ne Anlama Gelir?

İçerik listesinde yazan analitik bileşenlerin ne anlama geldiğine yakından bakma zamanımız geldi. Analitik bileşenler tablosu, mama paketinin arkasında yer alır. Bu tabloda yer alan değerler, mamanın kimyasal analiz sonucu belirlenmiş temel besin oranlarını açıklar. Tabloda yer alan bileşenleri doğru okuyabilmek ise mamanın gerçekte protein ağırlıklı mı yoksa karbonhidrat yoğun mu olduğunu net yorumlayabilmenizi sağlar.

Ham Protein

Analitik bileşenlerde ham protein nedir diye baktığımızda; mamanın laboratuvarda ölçülmüş, toplam protein miktarını ifade ettiğini düşünmeliyiz. Zorunlu etobur olan kediler için bu oran sağlıklı beslenmesinde önemli bir yer tutar. Kedi maması protein oranı yetişkin kediler için %30 ve üzerinde, yavru kedilerde ise daha yüksek olabilir. Mamanın kalitesini doğru analiz edebilmek için bu oranı bize gösteren protein kaynağının açıkça belirtilmiş olduğunu da kontrol etmeyi unutmayın.

Ham Yağ

Bileşenler tablosundaki ham yağ oranı kedi beslenmesinde oldukça önemli bir enerji kaynağıdır. Kuru mamalarda %9-20 arasında değişkenlik gösteren ham yağ; yağda çözünen vitaminlerin emilimini ve aynı zamanda tüy ve deri sağlığını destekler. İncelediğiniz mamadaki ham yağ oranının kedinizin yaşam koşullarına uygunluğuna dikkat etmenizi öneririz. Özellikle aktif, genç ya da zayıf kediler için yeterli yağ miktarının sağlandığından; kilo almaya müsait, kısır ya da hareketsiz kediler içinse yağ oranının kontrollü olduğundan emin olmakta fayda var. 

Ham Lif

Tabloda bakmamız gereken bir diğer terim ise ham lif oranı olmalı. Ham lif nedir diye bakacak olursak; mamanın sindirilmeyen bitkisel bileşen miktarını ifade ettiğini söyleyebiliriz. Ham lif; kedinizin bağırsak hareketlerini destekleyerek sindirim sistemini düzenler, tüy yumağı oluşumunu azaltmaya yardımcı olur. Bir kedi maması ham lif oranı açısından düşükse sindirim dengesi etkilenebilir, çok yüksekse bu sefer de protein yoğunluğunu düşürebilir. Bu nedenle mamada yer alan ham lif oranı; mamanın ana bileşenleri gibi değil, destekleyici bir şekilde konumlandırılmalıdır.

Ham Kül

Tablodaki analitik bileşenler listesindeki son terim ise ham kül oranı. Ham kül oranı kedi maması içeriğindeki kalsiyum, fosfor, magnezyum ve sodyum minerallerinin toplamını ifade eder. Ham kül nedir diye teknik bir perspektiften bakacak olursak, mamanın yakıldıktan sonra açığa çıkan mineral içeriğini temsil eder. Özellikle idrar yolu hassasiyeti olan kediler için tercih edilir. Kuru mamalarda genellikle %5-9 arasında değişen oranlarda tablodaki yerini alır.

Vitamin ve Aminoasit Terimleri

İçerik listesindeki vitamin ve aminoasitler, mamanın kalitesini ve besleyiciliğini artıran değerler olarak karşımıza çıkar. Doğal yaşamlarında avlarından elde ettikleri bu değerlerin ne olduğunu bilmek ve içerikte yer aldığından emin olmak gerek. Mama seçiminde dikkat edilmesi gereken bu güçlü bileşenler sayesinde kedinizin genel sağlığını koruma şansınızın artacağını unutmayın.

Taurin

İçerik listesinde sıklıkla karşımıza çıkan taurin nedir sorusuna hızlıca bir açıklık getirelim. Kediler için olmazsa olmaz bir bileşen olan taurini kediler kendi vücutlarında yeterli miktarda sentezleyemediği için dışarıdan takviye çok önemlidir. 

Taurin kedi için neden önemli diye merak ediyorsanız, kısa bir listeyle paylaşıyoruz:

• Kalp kası fonksiyonlarını güçlendirir.
• Görüşünü keskinleştirerek, görme sağlığını destekler.
• Üreme sistemi için kritik seviyededir.
• Bağışıklık sistemine katkı sağlar.

Omega 3 ve Omega 6

Omega 3 ve Omega 6 yağ asitleri, kedinizin tüy ve deri sağlığında çok önemli bir rol üstlenmiştir. Omega 3 kedi beslenmesinde anti-inflamatuar etki sağlayarak eklem sağlığı ve bağışıklık sistemini destekler, deri sağlığına katkı sağlar. Mamadaki Omega 6 oranı ise deri bariyerini destekleyerek tüy kalitesini artırır. 

Aşırı yüksek Omega 6 değerine sahip bir mama inflamasyonu tetikleyeceği için dikkat çekmek istediğimiz nokta yağ asidi oranlarında ideal dengenin sağlanmış olmasıdır. Bu oranların 5:1 ile 10:1 aralığında görülmesi dengede olduğunu işaret eder.

Vitamin A, D3, E

Vitaminli kedi maması ifadesi, size mama markasının kullandığı bir pazarlama dili olarak görünmesin. Kedinizin sağlığında kritik önem taşıyan A, D3 ve E vitaminlerinin mama içeriğinde açıkça belirtilmiş olması, formülün dengeli olarak hazırlandığının bir göstergesidir.

Vitamin A, kedinizin görme sağlığını ve bağışıklık sistemini destekler. Vitamin D3, kemik sağlığı için gereken kalsiyum ve fosfor dengesini sağlar. Vitamin E ise güçlü antioksidan özelliği sayesinde hücreleri oksidatif strese karşı korur ve yağların stabil kalmasına yardımcı olur.

Tahıl ve Karbonhidrat Kaynakları

Mamanın içeriğindeki tahıl ve karbonhidrat oranları, kedinizin enerji ihtiyacını karşılamak ve sindirimi desteklemek üzere dengeli bir şekilde formüle edilmelidir. İçerikte tahıl olup olmadığını sorgulamak yerine, içerikteki tahılın miktarını ve hangi amaç için tercih edildiğini bilmek önemli. Bu nedenle listedeki tahıl kaynaklarını tanıyıp, değerlendirmeyi ona göre yapmanızı öneriyoruz.

Mısır, Buğday, Pirinç

Tahıllı kedi mamasında en sık karşımıza çıkan içerikler mısır, buğday ve pirinçtir. Bu tahıllar mamaya enerji kaynağı sağlamak, lif katkısı sunmak ve kuru mamanın yapısal şeklini oluşturabilmek için tercih edilir. Ancak unutulmamalıdır ki, kediler için biyolojik açıdan en değerli protein kaynağı hayvansal proteinlerdir. 

Mısır içeren kedi maması, bitkisel protein içerir ve uygun işlenmesi halinde sindirilebilirliği artırır. Ancak yüksek oranda kullanılması durumunda, içerdiği bitkisel protein oranıyla mamanın protein yüzdesinin yapay olarak yükselmesine neden olabilir. Buğdayın içerdiği gluten, bazı kedilerde sindirim sorunlarına yol açabilir. Pirinç ise daha kolay sindirilebilen yapısı sayesinde özellikle hassas mideye sahip kedi mama formüllerinde yer alabilmektedir.

Tahılsız (Grain Free) İfadesi Ne Demektir?

Mama paketinde yer alan “Grain Free” etiketi, size mamanın kalitesi hakkında net bir gösterge sunmaz. Bir mamanın içeriğinde kaliteli ve dengeli şekilde formüle edilen tahıllar, kedinizin farklı ihtiyaçlarını karşılayabilmenizi sağlayacaktır. “Grain Free” yani tahılsız kedi mamasını kedinizin tahıl hassasiyeti olduğu durumlarda tercih etmenizi öneririz. 

Peki tahılsız kedi maması nedir, mamanın formülasyonunda tahıl yerine ne tercih edilir diye merak ediyorsanız, gelin detayların üstünden birlikte geçelim. Tahılsız mama ifadesi, formülünde mısır, buğday ya da pirinç gibi tahılların bulunmadığı anlamına gelir. Tahıla alternatif olarak patates, bezelye, nohut ya da mercimek gibi karbonhidrat kaynakları tercih edilir.

Katkı Maddeleri ve Koruyucular

Mamanın tazeliğini koruyarak, raf ömrünü uzatmak için formüle edilmiş ve E numarası ile tescillenmiş katkı maddeleri ve koruyucular içerik listesinde karşımıza çıkar. Bu maddeler içerikteki yağın zamanla oksitlenip, tadının değişmesini ve besin değerinin düşmesini önlemek için kullanılır. Ancak burada asıl odaklanmamız gereken nokta, bu koruyucuların ne olduğu olmalıdır.

Doğal Antioksidanlar

Doğal koruyucu kedi maması genellikle tokoferollerle korunmuş ürünleri ifade eder. Tokoferol nedir sorusuna, E vitamininin doğal formu demek doğru olacaktır. Tokoferoller; yağların bozulmasını geciktirmesi, oksidasyonu önlemesi ve raf ömrünü uzatması nedeniyle tercih edilir. Mama etiketinde “Tokoferoller ile korunmuştur” gibi bir ifade yer alıyorsa, bu olumlu bir işarettir.

Yapay Renklendiriciler ve Aroma Vericiler

Renklendirici kedi maması, kedinizin dikkatini çekmenizde size yardımcı olacağını düşünüyor olabilirsiniz. Ancak içgüdüsel olarak kediler, kokunun cazibesine çekilerek mamanın izini sürer. Bu nedenle mamanın renkli olması, biz ebeveynlere yönelik bir hamle olduğu düşünülebilir. 

Aroma verici nedir ve neden içerik listesinde belirtilmiş diye sorguluyorsanız, mamanın kalitesini sorgulamada doğru yolda olduğunuzu bilmelisiniz. Çünkü kokusu yetersiz kalan bir mamanın içeriğinin de sorgulanması gerekir. Mamaya ekstra aroma verici eklenmiş olması, akıllarda kalitesi için bir soru işareti uyandırmalı.

Özel Formülasyon Terimleri

Her kedinin farklı ihtiyaçlarının olduğunu düşünerek, mamaların özel formülasyonlarının olması da doğaldır. Evinizde sizinle birlikte yaşayan kedinizi ne kadar iyi tanıyorsunuz? Aranızdaki ilişkiyi analiz etmenizi sağlayacak özel formülasyon terimlerine hakim olmaya hazır olun.

Kısırlaştırılmış Kedi Maması

Kısır kedilerde, kısırlaştırma işlemi sonrası metabolizmaları yavaşlayacağı ve iştahları artacağı için kontollü kalori alımı çok önemlidir. Kısır kedi maması içeriği bu özel durumları gözeterek formüle edilir. Daha düşük yağ oranı, idrar sağlığını destekleyici ve dengeli mineral seviyesiyle hazırlanır.

Hassas Sindirim / Hypoallergenic

Hassas sindirim kedi maması, mide ve bağırsak sorunları yaşayan kediler için özel formüle edilmiş mamalardır. İçeriğinde daha kolay sindirilebilir protein, dengeli lif oranı ve sınırlı içerik bulunur. Hypoallergenic kedi maması ise alerjen riskini minimize ederek, kedinizin alerjik reaksiyon göstermesini önlemek amacıyla formüle edilmiştir. Genellikle içeriğinde tek protein kaynağı vardır ve hidrolize protein bulunur.

Indoor / Hairball

Indoor kedi maması nedir diye baktığımızda; hareket alanı doğal koşullarına kıyasla sınırlı kalan, evlerimizde bizimle yaşayan kediler için özel geliştirilmiş formüle sahip mamalardır. Genellikle kontrollü kalori, dengeli yağ oranı ve sindirimi destekleyici liflerle hazırlanırlar. Hairball kontrol, yani tüy yumağı kontrolü sağlayan mamalarda ise lif oranı daha yüksek formüle edilmiştir. Bu sayede kendini temizledikten sonra yutulan tüyler, sindirim sisteminden daha rahatça geçmesi sağlanır.

Etikette Şeffaflık: Hangi İfadeler Güven Verir?

Bir kedi mamasının kalitesini ve güvenilirliğini anlamak için etiketindeki şeffaflık bizim için doğru bir gösterge olacaktır. Kedi maması güvenilir marka mamalarda açık içerik listesi, net protein kaynağı (tavuk eti, somon proteini vb.), vitamin ve mineral değerleri ve analitik bileşenlerinin şeffaf bir şekilde belirtilmiş olması önemli. Yani içerik listesinde “et ve türevleri” yerine “%35 tavuk eti” ifadesini görmek bu güveni inşa etmek için önemli kriterlerdir.

Mama İçeriği Terimlerini Bilmek Neden Hayati?

Evde kedi beslemek, birlikte uzun yıllar geçirmeye gönüllü olduğumuzun bir kanıtı. Bunun için de kedinizin ihtiyaçlarına yönelik mama tercih etmek hayati önem taşıyor. Yazımızın en başında da değindiğimiz gibi, doğru kedi maması seçimi kedinizi ne kadar iyi tanıdığınızla doğrudan bağlantılı. Kediniz için en doğru içeriği bulmak, içerik listesini doğru okuyabilmek ve bilinçli tercihlerde bulunmak aranızdaki ilişkiyi daha da sağlamlaştıracak. 

Kaynaklar:

https://www.aafco.org/resources/startups/nutritional-labeling/

https://cats.com/how-to-read-cat-food-labels 

https://www.aafco.org/consumers/understanding-pet-food/

https://wsava.org/global-guidelines/global-nutrition-guidelines/

https://vcahospitals.com/know-your-pet/taurine-in-cats

https://chompz.in/whats-animal-meal-chicken-fish-and-should-it-be-in-your-cats-food/

https://www.petfoodinstitute.org/a-to-z-pet-food-vitamin-e/

https://www.petfoodinstitute.org/newsroom/artificial-flavors-colors-preservative/

https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/cornell-feline-health-center/health-information/feline-health-topics/food-allergies