İngiliz Setter Köpeği Özellikleri, Bakımı ve Karakteri

İngiliz Setter ile yaşarken yürüyüş dönüşlerinde tüylerine takılan otları ve kirleri kontrol etmek günlük rutinin bir parçası olabilir. Kulaklarının ve bacaklarının uzun tüylerine takılan otları ayıklamak, dışarıda geçirilen hareketli bir günün ardından sizi bekleyen küçük işlerden biridir. 

Kuş avında çalışmak üzere geliştirilen İngiliz Setter, çevresine ilgili ve hareketli bir köpektir. İnsanlarla yakınlık kurmaya yatkın, sevecen karakteri aile yaşamında öne çıkar. Yine de onunla anlaşabilmek için dışarıda dikkatini nelerin çektiğini, nasıl öğrendiğini ve hangi uğraşlardan hoşlandığını tanımak gerekir. Aynı doğrultuda eğitimine de zaman ayırmak önemlidir.

İngiliz Setter özelliklerini ele alırken tam da bu ayrıntılara bakacağız. Beslenmesinden sağlık kontrollerine kadar günlük ihtiyaçlarını açıklayacak, Llewellin adı ve Belton deseni gibi ırk hakkında merak edenleri yanıtlayacağız. 

Uyarı: İngiliz Setter’ın hareketli yapısına uygun günlük tempo, yaşına ve sağlığına göre değişir. Egzersiz ve beslenme düzeninde veteriner hekiminizin önerileri yol gösterir.

İngiliz Setter Köpeği Genel Özellikleri

İngiliz Setter’ın bugünkü görünümünde, 19. yüzyılda yapılan seçici yetiştirme çalışmalarının önemli payı vardır. İngiltere kökenli bu ırkın gelişiminde öne çıkan Edward Laverack, 1825 yılında edindiği iki köpekle uzun yıllar süren çalışmalarına başlamıştır. Daha sonra R. L. Purcell Llewellin, av performansına ağırlık veren yetiştirme çalışmalarıyla farklı bir hattın gelişmesine katkıda bulunmuştur. İngiliz Setter hakkında araştırma yaparken Laverack ve Llewellin adları bu nedenle sıklıkla karşımıza çıkar.

İngiliz Setter köpeğinin vücut yapısında arazide çalışmaya uygun bir denge göze çarpar. American Kennel Club (AKC) kaynağına göre göğsü derin, sırtı güçlüdür. Baş yapısı uzundur, gözleri koyu kahverengi ve kulakları uzundur. 

Omuz yüksekliği erkeklerde yaklaşık 63,5 cm, dişilerde 61 cm olarak belirtilir. Vücut ağırlığı ise yetişkin erkeklerde ortalama 29–36 kg, dişilerde 20–27 kg civarındadır. Av için yetiştirilen çalışma hatlarındaki köpekler, sergi hatlarına göre daha küçük ve hafif yapılı olabildiğinden İngiliz Setter köpekleri arasında boyut farklarıyla karşılaşılabilir.

İngiliz Setter’ın beyaz zemin üzerindeki benekleri, onu tanımayı kolaylaştıran özelliklerinden biridir. Kulaklarında, göğsünde, karnının altında ve bacaklarının arkasında uzayan tüyler bulunur. Kuyruğun altındaki ipeksi tüyler de belirgin bir saçak oluşturur. 

PDSA profiline göre 10 yılın üzerinde bir ömre sahip olan İngiliz Setter'ların yaşam süresi, genetik faktörler ve gördükleri bakım doğrultusunda her bireyde farklılık gösterir.

İngiliz Setter Köpeği Karakteri ve Aile Yaşamına Uyumu

İngiliz Setter’ın ailesiyle ilişkisi çoğu zaman bol temaslıdır. Sevilmekten, birlikte vakit geçirmekten ve diğer köpeklerin arkadaşlığından hoşlanır. Çocuklarla da genellikle yumuşak bir ilişki kurar. 

Evde kedi varsa İngiliz Setter’ın geçmişini biraz daha yakından tanımak gerekir. Daha önce kedilerle yaşamış mı, hareket eden küçük hayvanları görünce ne yapıyor? Tanıştırma sürecini bu bilgilerle planlamak daha sağlıklıdır. 

Bazı İngiliz Setter’lar kedilerle sakin bir yaşam paylaşabilirken bazılarında kovalama isteği belirgin olabilir. Kuşlar ve küçük evcil hayvanlar söz konusu olduğunda ise güvenli fiziksel ayrım önceliklendirilir.

İngiliz Setter Köpeği Apartmanda veya Bahçeli Evde Beslenir mi?

İngiliz Setter, dışarıda yeterince hareket edebildiği ve ailesiyle zaman geçirebildiği takdirde apartmanda yaşayabilir. Fakat bu imkânların sağlanmasının çok kolay olmadığı unutulmamalıdır.

Sahiplenmeden önce sıradan bir iş gününün düşünülmesi gerekir. Özellikle evin uzun saatler boş kaldığı bir yaşamda, gezinti ve arkadaşlık ihtiyacı için düzenleme yapmak gerekir. İngiliz Setter, günün büyük bölümünde yanında birilerinin bulunduğu evlere daha uygun bir köpektir.

Bahçeli evde ise dikkat, bahçenin köpek için ne kadar güvenli olduğuna çevrilmelidir. Çitlerin sağlamlığı, kapının açık kalma ihtimali ve dışarıdaki hayvanlara ulaşabileceği boşluklar önem kazanır. Av takibine ilgi duyan bir İngiliz Setter için bahçe sınırlarının güvenilir olması tercihten ziyade gerekliliktir. 

İngiliz Setter Köpeği Eğitimi ve Sosyalleşme İhtiyacı

Evde seslendiğinizde size dönen İngiliz Setter’ın, dışarıda kuşları izlerken aynı hızla karşılık vermesi zorlaşabilir. Eğitimde çevrenin ne kadar dikkat çekici olduğu hesaba katılmalıdır. Yeni bir davranışı sakin bir yerde çalışmak, ardından daha hareketli ortamlarda küçük adımlarla pekiştirmek köpeğin öğrenmesini kolaylaştırır. Dikkatini toplamakta zorlandığında çalışmayı kolaylaştırmak ve başarılı olduğu davranışları ödüllendirmek daha uygun bir yaklaşımdır.

İngiliz Setter, neredeyse tüm köpekler gibi ödüle dayalı eğitime iyi yanıt verir. Doğru davranışın hemen ardından gelen küçük bir ödül, ne beklendiğini anlamasına yardımcı olabilir. Sert müdahaleler ve bağırmak ise hassas mizacını olumsuz etkileyebilir. Detaylı bilgi için Köpek Eğitiminde Yapılan 7 Hata ve Doğru Yaklaşımlar içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Yavruluk dönemi ise hassastır. Sosyalleşme eğitimiyle birlikte köpek dışarı çıkmaya ihtiyaç duyar. Ancak dış ortamla güvenli biçimde tanışacağı koşullar, aşı durumu dikkate alınarak veteriner hekimle planlanmalıdır. 

İngiliz Setter Köpeği Bakımı, Tüy Yapısı ve Egzersiz İhtiyacı

İngiliz Setter tüy bakımını küçük aralıklarla yapmak, düğümlerin büyümesini beklemekten daha kolaydır. Haftada iki veya üç kez tarama, bakım düzeni için uygun bir başlangıçtır. Kulak çevresindeki ve bacakların arkasındaki uzun tüyler dikkatle açılmalıdır. Orta düzeyde tüy döken bu köpeğin tarama sıklığı, kürkün durumuna göre artırılabilir.

Günlük bakımda şu kontrollere de yer verilmesi tavsiye edilir:

• Dışarıdan dönüldüğünde patiler ve uzun tüyler, takılan otlar ve kir açısından gözden geçirilmelidir.
• Kulaklarda kötü koku, kızarıklık veya alışılmadık akıntı fark edilirse veteriner hekimle görüşülmelidir.
• Tırnakların uzunluğu düzenli kontrol edilmelidir. Hareketli bir yaşam sürmesi, bütün tırnaklarının yeterince aşınacağı anlamına gelmez.
• Köpekler için uygun ürünlerle düzenli diş fırçalama, bakım alışkanlıkları arasına erken dönemde eklenebilir.

İngiliz Setter’ın egzersizinde ise günün tek bir uzun yürüyüşe sıkıştırılması yerine hareketin gün içine yayılması idealdir. PDSA’nın önerisi günlük en az iki saat egzersiz yapılması yönünde olsa da bu süre sağlıklı yetişkin bir köpek için genel bir referans olarak ele alınmalı, yavruya veya hareket kısıtlılığı bulunan bir köpeğe doğrudan uygulanmamalıdır. 

İngiliz Setter Köpeği Beslenmesi

Arazide saatlerce çalışan bir İngiliz Setter ile günlük gezintiler dışında daha sakin yaşayan bir İngiliz Setter’ın enerji ihtiyacı farklıdır. Bu nedenle mama seçerken köpeğin yaşına ve gerçek hareket düzeyine bakılır.

Yoğun aktivite dönemlerinde yeterli enerji alması, daha sakin dönemlerde ise fazla kilo almaması hedeflenir. Kaburgaların hafif bir yağ tabakasının altında kolayca hissedilebilmesi ve yukarıdan bakıldığında belin seçilebilmesi, vücut kondisyonunu takip ederken kullanılabilecek ölçütlerdir.

İngiliz Setter yavrusunun beslenmesinde öncelik, büyüme dönemine ve beklenen yetişkin boyutuna uygun bir yavru köpek mamasıdır. Hızlı büyümesi için porsiyonunu artırmak, gelişen iskeletine gereksiz yük bindirebilir. Günlük miktarın küçük öğünlere bölünmesi ve kilo gelişiminin izlenmesi daha uygun bir yoldur. Yetişkin mamaya geçiş zamanı da köpeğin gelişimi dikkate alınarak belirlenir.

İngiliz Setter’ın temiz suya her zaman erişimi bulunmalıdır. Uzun gezintilere çıkarken yanında su bulundurulması, özellikle sıcak havalarda mola vererek su içebilmesi önemlidir.

İngiliz Setter Köpeğinde Görülebilen Sağlık Sorunları

İngiliz Setter’ın sağlık takibinde aile geçmişini bilmek değerlidir. English Setter Association, ırkta uzun süredir takip edilen sorunlar arasında kalça displazisini, atopik dermatiti, hipotiroidizmi ve sağırlığı ele alır. 

Kalça ve Dirsek Displazisi

Kalça displazisi, kalça ekleminin gelişimiyle ilişkili bir sorundur. Zamanla ağrıya ve hareket kabiliyetinde azalmaya neden olabilir. Kalıtsal etkenlerin yanında büyüme dönemindeki beslenme ve hareket düzeni de önemlidir. 

İngiliz Setter köpeğinde de görülebilen dirsek displazisi, ön bacaklardaki eklemleri etkiler. Büyüme sırasında dirseğin anormal gelişmesiyle ortaya çıkar ve ilerleyen dönemde artrite yol açabilir. 

Mide Torsiyonu (GDV)

Derin göğüslü köpeklerde görülme riski artan mide torsiyonu, midenin aşırı gaz veya besinle dolarak dönmesiyle karakterizedir. Kusmaya çalışıp kusamama, nefes alma sıklığında artış, yığılıp kalma gibi belirtilere yol açabilir. Bu durumda zaman kaybetmeden veteriner hekime götürülmeleri gerekir. Beslenme sonrasında ağır egzersizler mutlaka engellenmelidir. Hızlı yemek yemek de riski artırabilir. Bu nedenle çok hızlı yemek yiyen köpekler için yavaş yeme kapları tercih edilebilir.

Atopik Dermatit

Atopik dermatitte köpeğin bağışıklık sistemi, polen veya ev tozu akarları gibi çevresel alerjenlere aşırı tepki verir. Kaşıntı ve buna bağlı deri tahrişi görülebilir. İngiliz Setter’da tekrarlayan deri ve kulak şikâyetleri bu açıdan değerlendirilir. Kaşıntının nedenini belirlerken parazitler ve diğer olasılıklar da araştırılır.

Hipotiroidizm

Hipotiroidizm, İngiliz Setter’da açıklanamayan kilo artışı, hareket isteğinde azalma ve tüylerde belirgin değişikliklerle kendini belli edebilir. Hipotiroidizm tanısında köpeğin belirtileri, muayene bulguları ve uygun tiroit testleri birlikte değerlendirilir. 

Doğuştan Sağırlık

İngiliz Setter yavrularında doğuştan işitme kaybı bir kulağı veya iki kulağı etkileyebilir. BAER testi, her kulağın işitmesini ayrı değerlendirmek için kullanılır. Tek kulağı duyan bir yavrunun günlük seslere tepki verebilmesi nedeniyle işitme durumunu evde gözlemle anlamak güç olabilir. Veteriner hekim kontrolüne başvurulması en doğrusudur.

Ektropion

Ektropion, göz kapağının dışa doğru dönmesidir ve İngiliz Setter köpeğinde bildirilen göz sorunları arasındadır. Gözün yüzeyinin daha açıkta kalmasına, tahrişe ve akıntıya neden olabilir. Sürekli sulanma veya kızarıklık görüldüğünde göz kapaklarının yapısı da muayenede değerlendirilir.

İngiliz Setter Köpeğinde Sahiplenme Öncesi Bilinmesi Gerekenler

İngiliz Setter köpeği sahiplenme sürecinde şu noktalar üzerinde durulabilir:

• İngiliz Setter’ın hareket ihtiyacı için her gün zaman ayrılması gerekir. Hafta sonu yapılan uzun bir geziye, hafta içindeki düzenli gezintilerin de eşlik etmesi beklenir.
• Uzun süre evden uzak kalınan günlerde köpeğe kimin eşlik edeceği önceden planlanmalıdır. Gerektiğinde aileden veya güvenilir bir bakım hizmetinden destek almak gerekebilir.
• Tarama, yürüyüş sonrası temizlik ve evde biriken tüylerle ilgilenmek, yaşamın düzenli işleri arasına girer. Bu işlerin aile içinde kimler tarafından üstlenileceğinin baştan konuşulması yararlıdır.
• Mama ve rutin sağlık kontrollerinin yanında hastalık, yaralanma veya profesyonel bakım desteği için de bütçe düşünülmelidir.
• Yaşlanma da köpek sahiplenme sürecinin doğal ve bir o kadar ekstra özen isteyen bir unsurudur. Köpek yaşlandığında günlük düzenin yeniden değişmesi gerekebilir. Daha kısa gezintiler, sıklaşan kontroller veya ev içinde ek destek, yıllar içinde üstlenilecek bakımın parçası olabilir.

Sık Sorulan Sorular

İngiliz Setter ile İrlanda Setter arasındaki farklar nelerdir?

İngiliz Setter ile İrlanda Setter arasındaki en önemli ayrım, tüy rengidir. İngiliz Setter beyaz zemin üzerindeki benekleriyle, İrlanda Setter ise kestane kızılı veya maun tonlarındaki kürküyle tanınır. İrlanda Setter genellikle daha uzun ve ince yapılıdır. English Setter Association of America (ESAA), karakter karşılaştırmasında İrlanda Setter’ın coşkulu, İngiliz Setter’ın ise daha yumuşak mizacını vurgular. Bunlar genel ırk eğilimleridir, köpeklerin bireysel davranışları farklılaşabilir. 

Llewellin Setter ve İngiliz Setter aynı ırk mıdır?

Adını 19. yüzyılda av odaklı üretim yapan R. Purcell Llewellin’den alan Llewellin Setter, bağımsız bir ırk değil, İngiliz Setter’ın özel bir çalışma hattıdır. Ancak bu isim belirli bir soy kütüğünü temsil edebildiğinden her İngiliz Setter’ı Llewellin olarak adlandırmak doğru değildir.

İngiliz Setter köpeğinin tüylerindeki Belton deseni ne anlama gelir?

Belton, İngiliz Setter’ın beyaz tüyleri arasına karışan renkli tüylerin oluşturduğu benekli görünümün adıdır. Blue Belton, beyazla siyahın birlikteliğini anlatır. Buradaki “blue”, tüylerin gerçekten mavi olduğu anlamına gelmez. Orange Belton ise beyaz üzerindeki turuncu tonlarını ifade eder. Benekler bazı köpeklerde birbirinden belirgin biçimde ayrılırken bazılarında daha yoğun ve iç içe bir görünüm oluşturabilir.

İngiliz Setter köpekleri av gördüğünde neden hareketsiz kalır?

İngiliz Setter’ın avı fark ettiğinde durup odaklanması, kuşun yerini avcıya bildiren ferma, yani işaret etme davranışıyla ilişkilidir. Köpek, kuşun kokusunu aldığında da bu duruşu sergileyebilir. Avlanma yöntemleri değiştikçe daha dik duruşlar da gelişti. Bugün İngiliz Setter’larda farklı ferma duruşları görülebilir.

İngiliz Setter köpeği tasmasız gezdirilebilir mi?

İngiliz Setter köpeği söz konusu olduğunda tasmasız hareketin en güvenli seçeneği, çevresi güvenilir biçimde kapatılmış bir alandır. Açık arazide kuş kokusuna yönelip sizden uzaklaşabilir. Geri çağırmaya iyi yanıt vermesi önemlidir, fakat çevredeki trafik ve yaban hayvanları da hesaba katılmalıdır. Güvenliği belirsiz alanlarda uzun gezdirme kayışı, hareket alanını kontrollü biçimde genişletebilir.

Kaynaklar:

https://www.englishsetterassociation.co.uk/health.html

https://www.pdsa.org.uk/pet-help-and-advice/looking-after-your-pet/puppies-dogs/large-dogs/english-setter

https://esaa.com/english-setters/health-genetics

https://www.thesprucepets.com/english-setter-dog-breed-profile-4780315

https://www.ukcdogs.com/english-setter

https://www.akc.org/dog-breeds/english-setter/

https://images.akc.org/pdf/breeds/standards/EnglishSetter.pdf

https://esaa.com/english-setters/breed-faqs

https://www.akc.org/expert-advice/dog-breeds/english-setter-history