Yavru ve Yetişkin Kedilerde Aşılama Takvimi

Kedi sahiplendiğinizde ilk heyecan genellikle mama, kum ve oyuncak seçimiyle başlar. Ancak çok geçmeden ve hatta henüz dostunuz eve gelmeden “Kedi aşılama takvimi nasıl olmalı?” sorusu da gündeme gelir. Özellikle ilk kez kedi bakanlar için yavru kedi aşı takvimi ve yetişkin kedilerin hatırlatma aşıları, en çok kafa karıştıran konular arasında yer alır.

Yavru ya da yetişkin fark etmeksizin, kedilerde aşı takvimi tek bir sabit listeye göre ilerlemez. Kedinizin yaşı, daha önce yapılan aşılar, kronik bir hastalığının olup olmaması, evden çıkıp çıkmadığı, başka hayvanlarla temas durumu ve yaşadığı bölgedeki hastalık riski gibi birçok faktör aşılama planını doğrudan etkiler. Bu nedenle iki kedinin aşı programı temel başlıklar açısından benzer görünse bile ayrıntıda farklılık olabilir.

Bu içerikte yavru ve yetişkin kedilerde aşılama takviminin genel çerçevesini, hangi aşıların hangi amaçla uygulandığını, örnek aşı programlarını ve aşı öncesi–sonrası dikkat edilmesi gereken noktaları bulabilirsiniz. 

Önemli: Bu yazımızda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Kediniz için en doğru aşı planı, sağlık geçmişini ve yaşam koşullarını birebir değerlendiren veteriner hekim tarafından oluşturulmalıdır.

Aşılamanın Önemi: Kediler Neden Aşılanmalı?

Kedi aşıları, hastalık etkeniyle karşılaşmadan önce bağışıklık sistemini hazırlamak amacıyla uygulanır. Böylece ciddi ve bulaşıcı hastalıkların görülme olasılığı ve hastalığın ağır seyretme riski önemli ölçüde azalır.

Aşılar; bağışıklık sistemini kontrollü biçimde uyarmayı, bulaşıcı hastalıkların yayılımını sınırlandırmayı ve hem kedinin hem de temas ettiği canlıların sağlığını korumayı hedefler. Özellikle çok kedili evler, pansiyonlar ve klinik ortamları düşünüldüğünde, düzenli aşılamanın bireysel olduğu kadar toplumsal bir koruma sağladığı da ifade edilebilir.

Uluslararası kedi aşılama rehberleri, tüm kediler için önerilen “çekirdek (core) aşılar” ile kedinin yaşam tarzına göre planlanan ek aşıların birlikte değerlendirilmesini önerir. 

International Cat Care ve AAHA (American Animal Hospital Association), ev kedilerinin dahi dolaylı temaslar yoluyla hastalık etkenlerine maruz kalabileceğini vurgular. Dış parazit uygulamaları da bu söyleme dâhildir.

Bu nedenle yaş, yaşam biçimi ve sağlık durumu dikkate alınarak planlanan bir aşı programı, uzun vadeli sağlık takibinin temel parçalarından biri olarak kabul edilir.

Kedilerde Aşılama Hakkında Mutlaka Bilinmesi Gerekenler

• Aşılama, yalnızca sağlıklı kediye yapılır. Sistemik hastalık bulguları varsa randevu öncesi klinikle görüşülmelidir.
• İmmünsüpresyon, kronik hastalık, ileri yaş, gebelik-emzirme gibi durumlarda aşı seçimi ve zamanlaması risk–fayda değerlendirmesiyle planlanır.
• Paraziter yük, stres ve beslenme durumu bağışıklık yanıtını etkileyebilir. İç-dış parazit uygulamalarının zamanlaması kedi özelinde belirlenir.
• Birden fazla aşı/işlem aynı gün planlanacaksa yaş, önceki reaksiyon öyküsü ve stres düzeyi dikkate alınarak protokol belirlenir.

Yavru Kedilerin İhtiyaç Duyduğu Aşılar

Yavru kedilerde uygulanan aşılar, yaşam boyu sürecek bağışıklığın temelini oluşturur. Bağışıklık sisteminin henüz tam gelişmediği yavruluk döneminde uygulanan aşılar, ağır seyirli ve kolay bulaşan hastalıklara karşı erken koruma sağlamayı amaçlar.

Uluslararası rehberlerde yavru kedi aşıları genellikle çekirdek ve yaşam tarzına bağlı olarak iki grupta ele alınır:

• Çekirdek aşılar; panlökopeni, herpesvirüs ve calicivirus karşıtı uygulanan karma aşıları kapsar. Bu hastalıklar hem ciddi klinik tablolara yol açabilmeleri hem de yüksek bulaşıcılıkları nedeniyle hemen her yavru kedi için önerilir. Birçok ülkede, ülkemizde de, kuduz aşısı da yasal ve halk sağlığı gerekçeleriyle bu gruba dâhil edilir.

Yavru kedilerde temel aşılara 6-8. haftalık süreçte başlanması ve hatırlatma dozlarının 16 – 20. haftalara dek sürdürülmesi önerilir.

• Yaşam tarzına bağlı aşılar ise her yavruya otomatik olarak uygulanmaz. Özellikle kedi lösemi virüsüne (FeLV) karşı yapılan aşı, dışarı çıkma ihtimali olan, çok kedili evlerde yaşayan veya barınak geçmişi bulunan yavrularda önem kazanır. Bazı hekimler bu aşının tüm yavrulara uygulanmasını önerir. Veteriner hekim, kedinizin temas riskini değerlendirerek gereksiz aşı yükünden kaçınmayı ve gerçek risklere karşı koruma sağlamayı hedefler.

Yavru Kedi Aşı Takvimi

Yavru kedi aşı takvimi, bağışıklık sisteminin gelişim sürecine uygun şekilde planlanır. Doğumdan sonraki ilk haftalarda anneden geçen antikorlar yavruyu kısmen korusa da bu koruma zamanla azalır. Aşılar, doğal bağışıklığın zayıflamaya başladığı dönemde devreye girerek kalıcı bağışıklık oluşmasını amaçlar.

Genel uygulamada ilk aşılar 6–8 haftalıkken başlar ve 2–4 haftalık aralıklarla tekrarlanır. Bu süreçte çekirdek aşılar birden fazla doz hâlinde uygulanır. Kedinin risk durumuna göre ek aşılar ve kuduz aşısı programa eklenir. AAHA ve benzeri rehberler, bu dönemde düzenli tekrarların bağışıklığın etkinliği açısından kritik olduğunu vurgular.

Takvim; kedinin sağlık durumu, barınak geçmişi ve daha önce yapılmış aşılarına göre küçük farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle kesin program mutlaka veteriner hekim tarafından belirlenmelidir.

Yavru kedi aşı takvimi ve uygulama zamanları şu şekilde sıralanabilir:

Önemli: İç ve dış parazit uygulamalarının yavru 6 – 8 haftalıkken yapılması, düzenli olarak her 3 ayda bir tekrar edilmesi önerilir.

Yetişkin Kedilerin İhtiyaç Duyduğu Aşılar

Yavru kedilere yapılan aşılar, ömür boyu süren bir koruma sağlamaz. Zamanla bağışıklık yanıtı azalabileceği için yetişkin kedilerde hatırlatma aşıları gerekir. Bu aşamada hedef, mevcut bağışıklığı korumak ve kedinin değişen yaşam koşullarına uyum sağlamaktır.

Yetişkin kedilerde çekirdek aşılar; panlökopeni, herpesvirüs, calicivirüs ve kuduz aşılarını kapsar. International Cat Care gibi kaynaklar, evden çıkmayan kedilerde bile bu aşıların çoğu zaman önerildiğini belirtir.

Buna ek olarak, dışarı çıkan veya diğer kedilerle temas eden yetişkin kedilerde FeLV gibi ek aşılar gündeme gelebilir. Bu karar, kedinin yaşam tarzı ve sağlık geçmişi birlikte değerlendirilerek alınır.

Yetişkin Kedi Aşı Takvimi

Yetişkin kedi aşı takvimi, yavruluk döneminde sağlamlaştırılan bağışıklığın belirli aralıklarla yenilenmesine dayanır. Çekirdek aşılar için tekrar aralıkları, kullanılan aşının türüne göre 1–3 yıl arasında değişebilir. 

Dikkat: Kuduz aşısında ise yasal düzenlemeler ve ürünün koruma süresi belirleyicidir.

Yaşam tarzına bağlı aşıların tekrar sıklığı daha esnek planlanır. Aşı takvimi geciktiğinde çoğu zaman tüm programa baştan başlamak gerekmez, veteriner hekim bu noktada eksik aşının tipine ve aşının gecikme süresine göre kedi özelinde güncelleme önerir. 

Aşağıda, tipik bir yetişkin kedi için önerilen yıllık aşı takvimi sunulmuştur:

Aşılama Süreci: Öncesi ve Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kedi aşıları genellikle kısa süren ve iyi tolere edilen uygulamalardır. Ancak süreci yalnızca enjeksiyon anıyla sınırlı düşünmemek gerekir. Aşı öncesi hazırlık ve kedilerde aşı sonrası dikkat edilmesi gerekenlere sağlanan uyum, aşının etkinliğini ve kedinizin konforunu doğrudan etkiler.

Aşı öncesinde kedinizin genel durumunu gözlemlemek önemlidir. İştahsızlık, belirgin hâlsizlik, kusma, ishal veya ateş şüphesi varsa randevudan önce veteriner hekiminize bilgi vermeniz gerekir. 

Randevu günü çoğu kedi için beslenme düzeninde büyük değişiklikler gerekmese de uzun yolculuk veya yoğun stres bekleniyorsa midenin çok dolu olmaması tercih edilebilir. İç ve dış parazit uygulamalarının aşılarla aynı gün yapılıp yapılmayacağı ise kedinizin sağlık durumu ve geçmiş uygulamalarına göre veteriner hekim tarafından planlanır. 

Aşı sonrasında enjeksiyon bölgesinde hafif hassasiyet, kısa süreli hâlsizlik veya iştah azalması gibi geçici belirtiler görülebilir. Bu durumlar genellikle 24 saat içinde kendiliğinden düzelir. Bu süreçte kedinizin dinlenmesine izin vermek ve aşırı hareketten kaçınmak yeterlidir.

Önemli: Bununla birlikte şiddetli hâlsizlik, tekrarlayan kusma, solunum güçlüğü, yüz veya boğaz bölgesinde hızla gelişen şişlikler gibi belirtiler daha ciddi bir reaksiyonun işareti olabilir. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden veteriner kliniğiyle iletişime geçilmelidir.

Aşılama sonrasında bir sonraki hatırlatma dozunun tarihini not almak, yavru ve yetişkin kedi aşı takvimlerinin düzenli ilerlemesini sağlar. Gereksiz tekrarların önüne geçerken kedinizin bağışıklık korumasının kesintiye uğramamasına da yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

Kedi aşılama takvimiyle ilgili en çok merak edilen soruların yanıtlarını bu bölümde bulabilirsiniz. 

Kedilerde aşılama riskli midir?

Sağlıklı kedilerde, veteriner hekimin planladığı şekilde uygulanan aşılar genel olarak güvenli kabul edilir. Çoğu zaman yalnızca enjeksiyon bölgesinde hassasiyet ve hafif şişlik, geçici hâlsizlik veya kısa süreli iştah azalması gibi geçici etkiler görülür. 

Çok nadir de olsa ciddi alerjik reaksiyonlar ortaya çıkabileceği için aşıdan sonraki ilk saatlerde kedinizi gözlemlemeniz önemlidir. Önceden aşıya karşı reaksiyon yaşandıysa bunu mutlaka veteriner hekiminize söylemeniz gerekir.

“Ama benim kedim evden hiç çıkmıyor!” Ev kedileri için aşı gerekli mi?

Ev kedilerinde bile birçok aşının yapılması gerekebilir. Virüs ve bakteriler; ayakkabı, kıyafet, misafir, balkon teması ya da veteriner kliniği ziyaretleri yoluyla eve taşınabilir. Bu nedenle “Evden çıkmıyor, aşıya gerek yok” yaklaşımı yerine, kedinizin yaşam tarzını veteriner hekiminizle paylaşarak ona özel bir program oluşturmanız daha güvenlidir.

Kedilerde aşı sonrası hangi yan etkiler görülür?

En sık görülen aşı sonrası yan etkiler; enjeksiyon bölgesinde hafif şişlik ve hassasiyet, kısa süreli hâlsizlik ve iştah azalmasıdır. Bu belirtiler genellikle 1 – 2  gün içinde kendiliğinden düzelir. 

Önemli: Nefes almada güçlük, belirgin yüz şişliği, şiddetli kusma ya da baygınlık benzeri durumlar ise acil veteriner değerlendirmesi gerektirir. Aşı sonrası ilk 24 saat kedinizi yakından gözlemlemek bu nedenle önemlidir.

Aşı takvimi gecikirse veya aşı yapılmazsa ne olur?

Aşıların gecikmesi veya hiç yapılmaması, kedinizin bulaşıcı hastalıklara karşı korunmasız kalma riskini artırır. Yavrularda seri hâlinde planlanan aşıların aksaması, hedeflenen bağışıklığın tam oluşmamasına yol açabilir. Yetişkinlerde de hatırlatma dozları zamanında yapılmadığında koruma süresi kısalabilir. Takvimde gecikme fark ettiğinizde, en doğru güncelleme planını veteriner hekiminizle birlikte belirlemeniz gerekir.

Kedi aşı takvimini nasıl takip edebilirim?

Aşılar yapıldıkça tarih ve içerikleri kedi aşı karnesine işlenir. Bu kart kedinizin resmi aşı kaydıdır. Her randevu sonrası bir sonraki aşı tarihini telefonunuza ya da ajandanıza not etmek unutma riskini azaltır. Ayrıca birçok kliniğin sunduğu SMS veya e-posta ile hatırlatma hizmetinden de yararlanabilirsiniz.

Kedi aşı karnesi nedir, neden önemlidir?

Kedi aşı karnesi; yapılan aşıların tarihlerini, türlerini ve gerektiğinde seri numaralarını gösteren resmi bir belgedir. Seyahat, pansiyon veya barınakta kalma ya da veteriner hekim kliniği değişikliği gibi durumlarda kedinizin sağlık geçmişini hızlıca paylaşmanızı sağlar. Özellikle kuduz aşısı gibi bazı aşılar için güncel karne, yasal gereklilik hâline de gelebilir.

İki aşı aynı anda yapılabilir mi?

Bazı durumlarda kedilere birden fazla aşı aynı gün içinde uygulanabilir ve bu, uygun planlandığında genellikle güvenlidir. Hangi aşıların birlikte yapılabileceğine kedinizin yaşı, sağlık durumu ve önceki aşı geçmişi göz önünde bulundurularak veteriner hekim karar verir. Böyle bir uygulama sonrası kedinizi gün içinde sakin bir ortamda tutmanız ve davranışını izlemeniz faydalı olur.

Kaynaklar:

https://www.abcdcatsvets.org/guideline-for-good-vaccination-practices/
https://www.petmd.com/cat/general-health/kitten-vaccination-schedule-and-costs
https://wsava.org/wp-content/uploads/2025/06/Cats-Vaccination-Table.pdf
https://www.aaha.org/wp-content/uploads/globalassets/02-guidelines/feline-vaccination-guidlines/feline-vaccine-table.pdf
https://www.aaha.org/
https://www.pdsa.org.uk/pet-help-and-advice/pet-health-hub/other-veterinary-advice/cat-and-kitten-vaccinations
https://www.webmd.com/pets/pet-vaccines-schedules-cats-dogs
https://www.stfrancisvet.net/blog/1203474-cat-and-kitten-vaccinations
https://www.rspca.org.uk/adviceandwelfare/pets/cats/health/vaccinations
https://www.nevccc.com/site/blog/2022/08/12/cat-vaccination-schedule
https://www.petnation.care/blog/cat-vaccination-guide-essential-vaccines-and-schedules-for-cat
https://www.chewy.com/education/cat/health-and-wellness/kitten-vaccine-schedule
https://www.sydney.edu.au/vet-hospital/general-practice/new-kitten-care/vaccinations.html